اداره آتش نشانی شهر کوبه

ناصر رهبر- كارشناس ارشد شيمي، کارشناس ارشد معاونت پیشگیری ، عضو هیات مدرسان شهرداری تهران، دانشکده علمی کاربردی آتش نشانی تهران

nsr.rahbar@gmail.com

چکیده

جزیره ژاپن در بین اقیانوس ها واقع شده و اکثرشهر های مهم آن در کنار ساحل می باشند. با توجه به توسعه، این کشور دارای ساختمانهای مهم و بلند مرتبه و صنایع عظیم می باشد. همچنین بیش از 100 میلیون نفر جمعیت دارد. با توجه به حادثه خیز بودن ژاپن، حفاظت از این سرمایه های عظیم جانی و مالی نیازمند قوانین و سازمانهای نظارتی ایمن سازی و امدادی توسعه یافته می باشد.

 ساختار سازماني آتش نشاني ها در ژاپن شامل يك اداره آتش نشاني مركزي در زير مجموعه شهرداري شهر و تعدادي مراكز عملياتي پيشگيري و تعداد زيادي ايستگاه كوچك آتش نشاني ميباشد كه از جهت ساختار كلي مشابه آتش نشانيهاي ايران مي باشد. تفاوت ها در نوع نگرش به ايمني وگسترش تخصصي، تجهيزاتي درون سازماني مي باشد.  بخش معاونت پيشگيري  و كارشناسي در سازمانهاي آتش نشاني ژاپن توسعه چندين برابر در مقايسه با آتش نشانيهاي تهران و ايران دارند . تربيت كارشناس با صلاحيت و سپردن نظارت بر ساخت و ساز ايمن تاسيسات و ابنيه شهر از اركان كنترل ايمني شهري در ژاپن محسوب مي شود.

مراكز آموزش آتش نشاني در ژاپن توسعه بسيار زيادي داشته و تعدادي از آنها استاني بوده و جهت آموزش عمومي مردم  بهره برداري قابل توجهی مي شود. ديدگاه مسئولين ژاپن تربيت نسلي آگاه و ماهر مي باشد و استفاده از آخرين تكنولوژي روز در مراكز ستادي و عملياتي سازمانهاي آتش نشانی،  نشان از ارتباط مستمر و دايمي اين ارگان با مراكز علمي وصنعتي دارد.

کلمات کلیدی : کوبه ، آتش نشانی ژاپن، مدیریت بحران ، جایکا

 

1- مقدمه

ژاپن كشوري است با عرض كم و طول بسيار بلند كه داراي 47 استان و تعداد زيادي جزيره كوچك مي باشد منطقه هانشين درقسمت شرق استان هيوگو بوده وكوبه مهمترين شهرمنطقه هانشين مي باشد درجنوب هانشين، جزيره آواجي قراردارد كه اين دو به وسيله بلندترين پل كابلي جهان به يكديگر ارتباط داده شده اند كه تصوير پل در زيرآورده شده است.

شکل1: پل آکاشی

مركز زلزله کوبه در ساعت 46/5 صبح روز 17 ژانويه 1995 در بين منطقه هانشين و جزیره آواجي بوده و دراطراف همين پل قرار داشته است وخوشبختانه آسيبي به پل وارد نشده است. آثار زلزله در مناطق بسياري از هانشين مانند شهرهاي كوبه، جزيره آواجي ، آشيا ، نشينوميا و روستاهاي اطراف آنها موجب تخريب و آتش سوزي وسيعي گرديد مخصوصا درمناطقي كه بافت فرسوده و متراكم وجود داشت. شماركشته ها 6432 نفر، مجروحان 43792 نفر و 100 ميليارد تومان خسارت بر جای گذاشت. زلزله کوبه در نزدیکی صبح اتفاق افتاد و بنابراین بسیاری از مردم در حال درست کردن صبحانه در آن زمان بودند . گاز معمولا برای پخت و پز به کار می رود و زلزله باعث شد تعداد بیشماری از لوله های اصلی گاز بشکنند ودر تماس با اجاق روشن منازل و شبکه ناایمن برق قرار گیرد .آتش ها مواد قابل اشتعال را شعله ور ساختند و در نقاطی از شهر که انبارها و کارگاه های مملو از پلاستیک بود گسترش و حجم آتش سوزی بیشتر بود. در ژاپن بسیاری از منازل اسکلت چوبی داشته و لوازم منزل و نازک کاریها نیز از مواد قابل اشتعال می باشد بنابراین توسعه آتش سوزی با سهولت و سرعت انجام پذیرفت و در حدود یک سوم کشته ها و زخمی های زلزله 1995 در اثر آتش سوزی پس از زلزله بود.

  منطقه هانشين پس از توكيو و يوکوهاما سومين ناحيه مهم صنعتي تجاري در ژاپن است. اين منطقه ساحلي شامل شهركوبه شهراوزاكا وشهرهاي واقع در بين آنها است. نمودار بحران هاي مهم ژاپن در پنجاه سال اخير در زير آورده شده است تصوير منطقه هانشين و جزيره آواجي در زير آورده شده است.

شکل 2: نمودار بحران های مهم ژاپن و تصویر منطقه هانشین و آواجی

2-شهركوبه

شهركوبه با مساحت 552 كيلومترمربع (تهران درحدود 950 كيلومترمربع)، ششمين بندر بزرگ جهان است. اين شهر در نواحي مركزي كشور ژاپن قرار دارد كه از جنوب به دريا ، از شرق وغرب به شهرهاي مجاور و از شمال به جنگل انبوه وكوه روكو محدود مي شود . درجنوب آن تعداد زيادي جزيره هاي كوچك و بزرگ قراردارد كه درهمه آنها ساختمان سازي شده و مورد استفاده قرار گرفته است وجزئي ازشهركوبه محسوب شده و پلهاي متعدد چند طبقه، بين آنها احداث شده است كوبه داراي حدود 7/1 ميليون نفر جمعيت و 9 منطقه شهرداري است. شهر کوبه فقط 4 کیلومتر پهنا دارد اما درازای آن 30 کیلومتر می باشد.

شکل 3 : تصاویر شهر کوبه

اين شهر داراي سابقه تاريخي بوده و فعاليتهاي بسيار متنوع و زيادي درآن انجام مي شود به طوري كه از شهرهاي مهم كشور ژاپن مي باشد. در اين شهر تعداد زيادي موزه و تنديس ، مراكز تجاري مهم ، شبكه مترو پيشرفته، پلهاي چند طبقه ، مراكز تفريحي ، بندر ، انبارهاي نگهداري كالا ، مناطق مسكوني وغيره وجود دارد كه ارزش اقتصادي زيادي به شهر داده است . همچنين پس از زلزله 1995 و تخريب وسيع ساختمانها و تاسيسات شهري، مراكز تحقيقاتي زيادي در زمينه زمين شناسي ، مقاوم سازي ساختمانها و سيستمهاي مديريت بحران دراين شهر تاسيس شد كه مورد توجه متخصصان مديريت بحران ايران مي باشد. در شکل 3 تصاويری از شهر ديده مي شود. شهرهاي ريودجانيو در برزيل ، سياتل در آمريكا ، برسيبان در استراليا ، مارسي در فرانسه ، ريگا در ليتواني و بارسلونا در اسپانيا خواهر خوانده هاي كوبه محسوب مي شوند.

3-شهرداري كوبه

در ژاپن به شهرداري ها، دولت محلي ( Local  Goverment  ) گفته مي شود. هر شهرداري داراي چند معاونت از جمله معاونت آتش نشاني مي باشد. ساختار سازماني بسياري از شهرداري هاي جهان به واسطه يكسان بودن شرح وظايف مشابه يكديگر مي باشد. شهرداري كوبه داراي 9 منطقه مي باشد و اداره مركزي و ستاد فرماندهي آتش نشاني درساختمان شهرداري استقرار دارد و تصوير اين ساختمان در شکل 4 مشاهده مي شود.

شکل 4 : تصویر ساختمان قدیم و جدید شهرداری کوبه

4- اداره آتش نشاني كوبه  ( Kobe  City  Fire  Bureau )

اين اداره داراي يك مديرعامل (یکی از معاونان مستقیم شهرداراست که عنوان پستی ایشان مدیرعامل نمی باشد ولی برای رساندن مفهوم در این مقاله مدیرعامل می نامیم.) ، سه معاونت مالي اداري فني عمراني ، پيشگيري ، مديريت ستاد و يك مركز آموزش و ده ايستگاه اصلي به همراه 18 ايستگاه فرعي مي باشد. ترتیب بخش های اداری از بالا به پایین به صورت زیر می باشد:

Bureau   >     Department  >      Division   >    Section

 - معاونت اول داراي بخشهاي امور اداري ، برنامه ريزي ، فني عمراني ، استخدام، روابط عمومی و موارد مشابه مي باشد.

- معاونت پيشگيري داراي بخشهاي حفاظت از ساختمانها در برابر حريق ، بازرسي ايمني ساختمانها ، بخش بررسي علل حريق و بخش مواد شيميايي خطرناك مي باشد.

شکل5: کارشناسان پیشگیری

- معاونت ستاد داراي بخشهاي برنامه ريزي ، آتش نشان داوطلب ، ستاد فرماندهي ، اداره آمبولانسها، امور نجات ، امداد هوايي و قايقها ، آموزش كمكهاي اوليه و راهنمايي مردم مي باشد.

شکل6 : کارشناسان آتش نشانی در حال آموزش مردم

- مركز آموزش آتش نشاني يك معاونت نبوده و رياست آن مستقيما با مديرعامل ارتباط دارد. اين مركز داراي يك محوطه وسيع ، چندين ساختمان جهت آموزش و اقامت فراگيران ، باند هليكوپتر، برج ، ساختمان چند كاره آموزشي جهت راپل ، امداد هوايي ، عمليات با فايرباكس ، ديواره صخره نوردي وغيره ، استخر بزرگ و تعداد زيادي خودرو سبك و سنگين آتش نشاني مي باشد. تصوير اين مركز در زير ديده مي شود. 

شکل7 : مرکز آموزش آتش نشانی و مدیریت بحران کوبه

 

- درضلع شمال شرقي كوبه ، درمنطقه ميكي ، مركز آموزش مديريت بحران و آتش نشاني قرار دارد كه در آن مركز نيز ساختمانها و تجهيزات وسيعي شامل چندين ساختمان جهت آموزش و اقامت فراگيران ، باند هليكوپتر، برج ، ساختمان چند كاره آموزشي جهت راپل ، امداد هوايي ، عمليات با فايرباكس ، ديواره صخره نوردي وغيره ، استخر بزرگ و تعداد زيادي خودرو سبك و سنگين  براي آموزش آتش نشاني وجود دارد. این مرکز تحت نظر استانداری هیوگو می باشد.

شکل 8 : مرکز آموزش آتش نشانی و مدیریت بحران میکی

-    ده ايستگاه اصلي كه هر ايستگاه شامل بخش پيشگيري با حدود 21 پرسنل ،آموزش با 4 پرسنل، بخش عمليات و چند ايستگاه فرعي مي باشد. طبقات بالاتر ايستگاه اصلي با كاربري مسكوني براي پرسنل ايستگاه ساخته شده است. در شکل 9 تصویر ايستگاه ديده مي شود.

شکل9 : تصاویر ایستگاه اصلی آتش نشانی در نزدیکی اقامتگاه جایکا در کوبه

- بودجه آتش نشاني به طور كامل توسط شهرداري كوبه تامين شده وآتش نشاني فاقد درآمد مي باشد.

پرسنل آتش نشاني عموما داراي تحصيلات ديپلم ، فوق ديپلم و ليسانس مي باشند. در زیر تصویر چند تن از پرسنل ایستگاه آتش نشانی و کارپیشگیری دیده میشود.

شکل 10 : تصاویر پرسنل ستادی و عملیات آتش نشانی کوبه

4- 1- درجات، نشانها

- با توجه به اینکه پرسنل در بدو استخدام دارای تحصیلات های دیپلم، کالج یک ساله آتش نشانی و لیسانس با گرایشهای مختلف می باشند شرایط و سرعت رشد درون سازمانی آنها یکسان نبوده و دارای پیچیدگی هایی می باشد که در کتاب سازمانی ایشان آورده شده است

مدیر عامل آتش نشانی توکیو

 

مدیر عامل آتش نشانی شهرستانهای مهم مانند کوبه، معاون مدیرعامل آتش نشانی توکیو

معاونان مدیرعامل آتش نشانی کوبه

 

ریاست ایستگاه آتش نشانی در کوبه( دارای بخشهای پیشگیری، آموزش و عملیات)، ریاست مدیر مرکز آموزش، مدیران زیر مجموعه معاونان (در چارت مشخص می باشد.)

ریاست پیشگیری ایستگاه،

مدیران بخش در اداره مرکزی

فرمانده در ایستگاه

معاون فرمانده آتش نشان با سابقه بالا

آتش نشان 5-10 سال سابقه

آتش نشان 3-5 سال سابقه

آتش نشان یک ساله

شکل 11: چارت آتش نشانی کوبه

. در ژاپن ادارات و گروه های مختلف درون سازمانی آتش نشانی دارای علایم خاص خود می باشند. نمونه هایی از آنها در زیر آورده شده است:

شکل 12: علامتهای گروه های مختلف آتش نشانی

4-2- ستاد فرماندهي

مكان اين مركز درساختمان شهرداري بوده و همانطوري كه درتصوير زير ديده مي شود داراي يك سالن حدودا 200 متري و دو رديف طولي دستگاه هاي ارتباطي و نظارتي می باشد. در روبروي اپراتورها امكانات تصويري زير آورده شده است.

1-    چندين دوربين مداربسته در نقاط مختلف شهر در چند تصوير با انتخاب كاربر ديده مي شود .

2-    تصوير وضعيت آب و هواي منطقه.

3-    تلوزيون شبکه محلی

4-    جدول خودروها و پرسنل و چيدمان آنها در ايستگاه ها

5-  در سمت راست يك مانيتور بزرگ تصاوير ارسالي يك دوربين مستقر در یکی از برجهای بلند شهر كه قابليت حركت 180 درجه اي دارد را  نشان ميدهد.

شکل 13 : اطاق مرکز تلفن حوادث آتش نشانی کوبه( 119) امکانات سمعی و بصری

6-  در پشت سر و اطراف دستگاه ها چندين كامپيوتر و كتاب هاي اطلاعاتي آتش نشاني وجود داشت. در اطاق كناري به مساحت 50 مترمربع نيز اطاقي مملو از كامپيوتر ، اوراق اداري و تجهیزات بود.

شکل 14: اطاقهای مرکز تلفن آتش نشانی کوبه(119)

4-3- خودروها ، امداد دريايي و هوايي

آتش نشاني كوبه خودروهاي بسيار متنوعي دارد. فرم روزانه كنترل خودورها در ستاد فرماندهي شامل فهرست کامل می باشد. در رديف بالای صفحه نام خودروها  و تعداد آنها، در ستون سمت چپ نام ده ايستگاه اصلي و ايستگاه امداد هوايي و درستونهاي مياني كد خودورها آورده شده است.در شکل 15خودرو پمپ دار ديده مي شود.

شکل 15: خودرو منبع دار(پیشرو)آتش نشانی کوبه

- در شکل 16 خودرو حريق و نجات از کنار و پشت و خودرو تهويه ديده مي شود.

شکل 16: خودرو حریق و نجات، اسنوکر، تهویه، شارژ دستگاه تنفسی

-در شکل 17 خودرو تهويه و دستگاه تنفسی، خودرو اسنوكر و خودرو كارشناسان پيشگيري ديده مي شود.

شکل 17: خودرو کارشناسان پیشگیری و ستادی

- در شکل 18خودرو آمبولانس از روبرو و داخل، مستقر در ایستگاه آتش نشانی ديده مي شود.

شکل18: تصاویر خودروهای آمبولانس

- در شکل 19 خودرو مواد شیمیایی خطرناک وپرسنل در حال مانور دیده می شوند.

شکل 19: تصاویر خودروها و پرسنل عملیات ایمن سازی حوادث مواد شیمیایی

 

- قایقهای آتش نشانی : دركوبه دوعدد قايق آتش نشاني ( Fire  boat ) وجود دارد كه در طول روز متحرك بوده و از قسمتهاي مختلف ساحل  بازديد مي نمايند. يكي از ايستگاه هاي اصلي دركناره ساحل محل استقرار دو قايق در آن ايستگاه مي باشد. اين ايستگاه و قايق مربوطه توسط دوربين از ستاد فرماندهي قابل مشاهده بود. تصاوير شکل 20 قايق آتش نشان را نشان مي دهد.

شکل 20 : قایقهای آتش نشانی کوبه

 

 

 

1- کوسونوکی

کوسونوکی یک کشتی سنگین است که در سال 1982 ساخته شده است . اندازه آن عبارتند از 26.2 متر طول و 6.5 مترعرض و 3 متر عمق .  این کشتی سرعت بالایی دارد یعنی 17.6 نات (نات واحد سرعت دریایی است که معادل 6076.10 فوت در ساعت است )

این کشتی می تواند بیش از 25 نفر را حمل کند . این کشتی دو عدد پمپ 15000 لیتری دارد و یک پمپ 6000 لیتری که سیستم آن به صورت اتوماتیک می باشد .

2- تاچیبانا

تاچیبانا نیز یک کشتی اطفاء آتش است که در سال 1991 ساخته شده است. اندازه های آن عبارتند از :

23 متر طول و 5.5 متر عرض و 2.5 متر عمق و بالاترین سرعت آن 29.2 نات و سرعت دریایی آن 22 نات می باشد. این کشتی قادر به حمل 17 نفر می باشد و دارای دو عدد پمپ 11000 لیتری و دو سیستم اتوماتیک کف ساز و دو عدد تانک 1800 لیتری می باشد.

- هلی کوپترها :

اداره آتش نشانی کوبه دارای 3 عدد هلی کوپتر BK117B می باشد (کوبه 1 ،2 و3) که آتش نشانها از آنها استفاده می کنند و هدف آن امداد و نجات است .وبه واحد آنها Fire  Task  Force گفته می شود و دارای یک ایستگاه مستقل می باشند.

آنها دارای بالاترین سرعت (247 کیلومتر در ساعت) می باشند و اداره آتش نشانی کوبه اولین هلی کوپترها را در سال 1972 تهیه کرد. شکل 21 تصویر ایستگاه هلی کوپترها را نشان می دهد.

شکل 21: ایستگاه هلی کوپترهای آتش نشانی کوبه

 

4-4- ايستگاه اصلي آتش نشاني

هر ايستگاه اصلي آتش نشاني شامل يك ساختمان بزرگ مي باشد و دو يا سه ايستگاه فرعي را نيز تحت پوشش دارد. فهرست خودروها و تجهيزات ایستگاه های اصلي و فرعي ها با همديگر در آمارهاي روزانه لحاظ مي شود .

4-4-1- ساختمان ايستگاه : همانطوريكه در شکل 9 و 22 ديده مي شود ساختمان در11 طبقه ساخته شده است. طبقه زيرزمين كاربري پاركینگ و تاسيسات، طبقه همكف آشيانه خودروهاي عملياتي ، كارگاه ، انبار ، اطاق البسه ، جايگاه دوچرخه ها ، برج آويزان كردن لوله ها، مکان آموزش پرسنل و تلفنخانه قراردارد. طبقه اول خوابگاه ، غذا خوري ، کمد خانه، اطاق ورزش و اطاق استراحت پرسنل، طبقه دوم اطاق مطالعه وجلسات، طبقه سوم كلاس آموزش ، دفتر رياست ايستگاه واداره پيشگيري قراردارد. طبقات بالاتر داراي مساحت كمتر بوده و مورد بازديد قرار نگرفت ( احتمالا منازل مسكوني سازماني پرسنل ايستگاه مي باشد.) ساختمان بر روي چند ستون اصلي و بسيار قطور بنا شده كه در زيرزمين ، ارتفاع نيم متر آن از لاستيك مي باشد همچنين ساختمان از كناره ها با زمين و ساختمانهاي اطراف اتصال ندارد و در نتيجه در زمان زلزله ، امكان حركت و جلوگيري از شكستن ستونها فراهم شده است بين ستونهاي اصلي بادبند هاي بسيار قطوري اجرا شده كه در مقاوم سازي ساختمان بسيار موثراست. اتصالات لوله هاي تاسيسات، لاستيكي بوده و امكان شكستن آنها را در زمان وقوع زلزله منتفي مي سازد. ايستگاه داراي ژنراتور برق وگاز مايع ذخيره مي باشد در پشت بام نيز پد هليكوپتر اجرا شده است .

شکل 22 : شمای اطبقات ایستگاه آتش نشانی

4-4-2- بخش پيشگيري : كارشناسان اين بخش درحدود 21 نفر هستند يعني برابر كارشناسان پيشگيري مرکز سازمان آتش نشانی تهران و4 كارشناس آموزش نيز دارند. ساختمان سازي در ژاپن تحت قوانين مربوطه ساخته مي شود كه بسيار كامل بوده وچاپ 2007 آن سه جلد مي باشد. كليه شركتهاي ساختماني و طراحان ملزم به اجراي آن مي باشند اين كتاب دركتابفروشي ها وجود دارد.در شکل 23 بخشی از اداره پیشگیری یک ایستگاه آتش نشانی دیده می شود.

شکل 23: اداره پیشگیری ایستگاه اصلی و رئیس

پيشگيري هر ايستگاه داراي بخشهاي طرح و بررسي (نظارت برايمني ساختمان سازي) ، مواد شيميايي خطرناك ، عمومي (نظارت برايمني اماكن) وبررسي علل حريق مي باشد. در شکل 24 تصاوير كارشناسان ديده مي شود.

شکل 24: نظارت کارشناسان آتش نشانی بر ایمنی اماکن

اين اداره بابت ارايه خدمات به مردم هيچ هزينه اي دريافت نمي نمايد و مردم با پرداخت ماليات به دولت و عوارض قانوني هزينه ها را تامين نموده وكليه هزينه هاي آتش نشاني توسط شهرداري كوبه تامين مي شود .

اداره پيشگيري كوبه براي نظارت بر شهر درسالهاي پيش از كدهاي ايمني بين المللي استفاده نموده وكدهاي ايمني خود را ارتقاء داده و كتاب هاي ايمني كاملي به زبان ژاپني نوشته است كه فهرست آنها موجود مي باشد . كتاب قانون ايمني توسط كنگره نوشته شده است. هر ساختمان با هر تصرفی در صورتی که مساحت آن بيش از 150 متر مربع باشد لازم است قبل از شروع به ساخت به اداره پيشگيري آتش نشانی منطقه خود مراجعه نموده و با ارايه نقشه ها، مجوز شروع كار دريافت نمايد در پايان كار نيز توسط كارشناسان پيشگيري بازديد شده و تائيديه ايمني صادر مي شود. در جواب سوالات من رياست ايستگاه اظهار داشتند : كارشناسان پيشگيري به صورت دوره اي اماكن را بازديد نموده ، درصورت مشاهده نا ايمني براساس كتاب قانون ، تذكرداده و اخطاريه ارسال مي كنند واگر مالك محل خود را ايمن نكند، حق بستن (پلمپ كردن) محل را دارند و نيازي به پليس و مجوز قاضي ندارند . ايشان اظهار داشتند ما ساختمانها وتاسيسات شهري را با قوانين مي سازيم و با قوانين كنترل مي كنيم ، اما باز هم منتظر حوادث هستيم. همچنين در هنگام ساخت وسايل به آتش نشاني مراجعه نمي شود ولي اگر در وسيله اي خطري مشاهده كنند به اداره استاندارد گزارش داده و پيگيري مي نمايند. قوانين درون سازماني آتش نشاني در يك كتاب دويست صفحه اي آورده شده و دراختيار پرسنل مي باشد و روابط سازماني براساس آن قوانين اجرا مي شود و براي مديريت بحران ها نيز در همين كتاب طبقه بندي شرح وظايف شده است.

شکل 25: کتاب قوانین ایمنی و کتاب قوانین درون سازمانی آتش نشانی کوبه

ساختمانها وتاسيسات شهري را مي توان به دوگروه عمده تقسيم كرد.

 1- ساختمانهاي جديد كه براساس ضوابط سالهاي اخيرساخته شده ودرشرايط مطلوب ايمني ازلحاظ پايداري دربرابر زلزله ، راه هاي خروج مناسب ، تمهيدات ايمني و سيستم اعلام واطفاء هستند.

2- ساختمانهاي قديمي كه داراي مشكلات نا ايمني مي باشند و لازم است نوسازي شوند. 

4-4-3- خودروهاي ايستگاه

ايستگاه اصلي واجد خودروهاي پمپ دار، نردبان بلند ، اسنوكر ، تانكر آب ، كاميون حريق ونجات، كاميون دستگاه تنفسي وتهويه وآمبولانس مي باشد كه تصاوير آن دربخش (4-3) آورده شده است .

4-4-4- امكانات  ايستگاه و البسه

- ایستگاه های آتش نشانی ساختمان هایی هستند جهت استقرار پرسنل و خودروهای عملیاتی، نگهداری تجهیزات پشتیبانی، در برخی موارد تعمیرات خودروها و تجهیزات و آموزش روزمره پرسنل و مردم.

- در هر ايستگاه اصلي کوبه اطاق كمپرسور شارژ سيلندرهاي هوا و یک کارگاه برای انجام امور فنی وجود دارد كه در دسترس كليه پرسنل مي باشد.

 

شکل 27: وجود کارگاه شارژ دستگاه تنفسی و تعمیراتی در ایستگاه

- كلاه آتش نشانان طوسي و فرمانده ايشان نارنجي بود كه در روي كلاه  ها آرم خاصي وجود داشت. لباس عملياتي يكدست (شلوار وكاپشن) نارنجي با خطوط زرد مي باشد وچكمه ايشان شباهت بسيار به چكمه آتش نشاني تهران داشت.

 

شکل 28: البسه حفاظتی پرسنل عملیات

- در زير كمدهای البسه، کشویی براي كفش بود . دركناره آشيانه ابزار نظافت جاروهاي بلند وخاك انداز بود كه جاي خالي آنها در ايستگاه هاي آتش نشاني ايران به جهت صرفه جویی در مصرف آب محسوس است. در طبقه همكف وسيله اي روي ديوار بود که وضعيت آمادگي و حضور پرسنل ، سلامت خودرو ها را مشخص مي نمود(فیش حضور و آمادگی).

شکل 29: تجهیزات جنبی داخل ایستگاه و کارت زنی

4-5- ايستگاه فرعي آتش نشاني

هر ايستگاه اصلي دوايستگاه فرعي نيز دارد كه كليه پرسنل و خودروهاي آن در فهرست ايستگاه اصلي محسوب شده و مديريت آن با يك مدیر مي باشد. ايستگاه فرعي دو خودرو سنگين پمپاژ (مانند آتگو تهران) و يكدستگاه آمبولانس دارد. در داخل آشيانه و اطاق اداري مملو از تجهيزات مختلف است كه در تصاوير زير مشاهده مي شود. شيفت كاري آتش نشانان به صورت 24-48 مي باشد.

شکل 30: محیط اداری ایستگاه فرعی

5- مديريت بحران و نتیجه گیری

وزير مشاور بحران مسوول سرپرستي و برنامه ريزي براي بحران در سطح كشور مي باشد و به آن     state   govermcnt  گفته مي شود و درسطح استاني prefecture  government گفته مي شود. به عنوان مثال دراستان هيوگو ، مركز بزرگي درشهركوبه دركنار ساختمان استانداري هيوگو تاسيس شده و80 پرسنل داشته و تحقيقات پيشرفته و دايمي در مورد وضعيت مناطق مختلف استان هيوگو دارند و اين اطلاعات را به كليه دولت هاي محلي شهرداري City government و سازمانهاي امدادي ارايه مي دهند .

در ژاپن انتقال اطلاعات بين سازمانهاي دولتي مختلف به صورت تعريف شده و هماهنگ و با سهولت انجام مي پذيرد. بنابراين هيچگاه در مورد يك مسئله معين دو سازمان به صورت موازي هزينه گذاري و تحقيق نمي نمايند.

شکل 31: تصاویر آتش سوزی پس از زلزله کوبه و سیل در مترو

 براي بحران هاي كوچك و شهري نيز در ساختمان شهرداري، اطاق بحران وجود دارد. پس از وقوع هرحادثه كوچك يا بزرگ درسطح  استان ، در ابتدا  نيروي آتش نشاني اعزام مي شود (آتش سوزي ، حوادث مختلف ، زلزله ، تصادفات ، آسيب جاني و......). حادثه توسط دستگاه هاي مختلفي از جمله دوربين هاي مداربسته درسطح شهر، بي سيم آتش نشاني و پليس از طرف ستاد فرماندهي آتش نشاني ، شهرداري ، مركز مديريت بحران استان و بيمارستان اورژانسي كوبه تحت بررسي بوده و درصورت وسيع تر بودن ، آتش نشانان داوطلب و ايستگاه هاي بيشتر آتش نشاني اعزام ميگردند، پس از آن پليس، ارتش استان ، صليب سرخ وگروه پزشكي بيمارستان اورژانس با تجهيزات كامل (چندين اتوبوس وكاميون آماده دارند) به محل اعزام مي شود.

 بنابراين شرح وظايف تعريف شده مديريت بحران در مراحل مطالعات استاني و شهري برعهده استانداري و دانشگاه ها بوده، درمراحل پيشگيري ،‌ آمادگي و مقابله برعهده آتش نشانيها ، در مرحله بازسازي تاسيسات شهري برعهده شهرداري ها و دولت وباز سازی املاک بخش خصوصي(منازل مسکونی و املاک شخصی) درحد 90 درصد برعهده خود مردم بوده و10 درصد دولت كمك خواهد نمود.

با توجه به وجود دوربين هاي مداربسته دراكثر نقاط شهر و عملكرد اطلاعاتي پيشرفته پليس ، عموما جرايم در ژاپن در سطح بسيار پائيني بوده و تعداد پرسنل پليس وراهنمايي رانندگي بسيار كم مي باشد . بنابراين اكثر امدادها  توسط ايستگاه هاي آتش نشاني و آتش نشانان داوطلب ارايه شده و فقط در بحران هاي وسيع نيروهاي پليس ، ارتش، FDMA ، صليب سرخ (هلال احمر) و بيمارستانها فعال مي شوند.

با اميد اينكه بتوانيم از تجارب ديگران بهره برده و بتوانيم با پيشگيري،  هزينه هاي تجربه اندوزي خود از بحران ها را كاهش دهيم. 

6- منبع

1- ناصر رهبر، کتاب مدیریت بحران در ژاپن، سازمان آتش نشانی تهران، 1390